Ájiniyaz shıǵarmalarınıń qoljazbası

Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq ádebiyatı tariyxı muzeyinde Qońırat rayonınan kelip túsken qoljazba hám tasbaspa kitaplardı úyreniw procesinde litografiya usılında baspadan shıqqan «Kitabi Zarqum. Jáńnamayı házret Áliy …» dep atalǵan kitaptı kózden ótkerip atırǵanımızda arasınan segiz paraq qoljazba fragmentler tabıldı. Bul fragmentlerdiń altı paraǵı «Ǵárip ashıq» dástanınan úzindi, qalǵan eki paraǵı Ájiniyaz shayır qosıqları kóshirilgen qoljazba ekenligi anıqlandı. Saqlanıp qalǵan bul eki paraqta Ájiniyazdıń «Xoshlasıw» ciklindegi qosıqlarınan ulı Nematullanıń hám qızı Húrzadanıń aytqanları sonday-aq «Men ketermen sergizdana Abdulla» dep baslanatuǵın qosıǵınıń tórt qatarı saqlanıp qalǵan.

Álbette, Ájiniyazdıń bul shıǵarmaları aldın belgili hám baspadan shıqqan. Biraq, biz oylaymız, bul qoljazba da fragmentar bolıwına qaramastan qaraqalpaq tili tariyxın hám qaraqalpaq ádebiyatı tariyxın úyreniwde, derektanıw hám tekstologiyalıq izertlewler ushın qosımsha derek bolıp xızmet etedi hám muzeylik áhmietke iye unikal qoljazba bolıp tabıladı.

Qoljazbanıń saqlanıp qalǵan bası: «… deb ketermen boldı. Anda Nematulla uǵlı atasınıń keterin bilip, áy ata ketseń yolıń bolsun dep xoshlashıp bir ǵázel ayttı: Mundın keter bolsań endi sergizdan, Allax yarıń bolǵay kábam xosh imdi…»

Shayırdıń bul qosıqları qıssa formasında berilgen, yaǵnıy tek qosıq qatarları emes, al qarasózlerde aralasıp keledi. Usı «Xoshlasıw» ciklindegi qıssa qosıqlardıń tolıq variantları Ózbekstan Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan bólimi Qoljazbalar fondında hám Qaraqalpaq ádebiyatı tariyxı muzeyinde saqlanıp tur.

Tayarlaǵan: Muzeydiń aǵa ilimiy xızmetkeri Idrisov Abdusalim